Kontrola skarbowa — co powinien wiedzieć przedsiębiorca?

Kontrola skarbowa jest jednym z kluczowych narzędzi, jakie krajowa administracja skarbowa posiada, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie systemu podatkowego. Z roku na rok rośnie liczba kontroli i czynności sprawdzających prowadzonych przez organ podatkowy, co sprawia, że coraz więcej przedsiębiorców musi mierzyć się z formalnościami związanymi z przeprowadzeniem kontroli. Sprawdź – czym jest kontrola skarbowa, jakie są jej cele oraz jakie są różnice między kontrolą a czynnościami sprawdzającymi.

Czym jest kontrola podatkowa?

Kontrola podatkowa to procedura, której głównym celem jest przeprowadzenie kontroli nad prawidłowością wypełniania obowiązków podatkowych przez przedsiębiorców. Polega ona na weryfikacji, czy podmioty gospodarcze rzetelnie rozliczają się z urzędem skarbowym oraz czy nie mają zaległości podatkowych.

Jakie są główne cele kontroli podatkowej?

1. Zapewnienie prawidłowego opodatkowania działalności gospodarczej,
2. Uszczelnienie systemu podatkowego,
3. Zapobieganie potencjalnym nieprawidłowościom.

Podkreślamy, że kontrola podatkowa nie zawsze wynika z podejrzeń wobec podatnika, ale często ma charakter prewencyjny.

Podstawą prawną prowadzenia kontroli skarbowej są przede wszystkim:

• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (w szczególności Dział VI),
• Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (w szczególności Rozdział 5)

Pierwsza z wyżej wymienionych wskazuje na różne aspekty działalności gospodarczej, których może takowa kontrola dotyczyć i są to m.in.:

• Prawidłowość rozliczeń podatkowych (PIT, CIT, VAT),
• Stosowanie odliczeń podatkowych,
• Brak zaległości podatkowych,
• Zgodność deklaracji podatkowych ze stanem faktycznym.

A jak wygląda sama procedura rozpoczęcia kontroli podatkowej? Rozpoczyna się ona z urzędu i z reguły obejmuje:

• Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli – doręczenie zawiadomienia następuje na co najmniej 7 dni przed kontrolą, ale nie później niż przed upływem 30 dni.
• Przedstawienie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i okazanie legitymacji służbowej przez kontrolujących.

Pamiętaj, że od dnia wszczęcia postępowania kontrolnego podatnik ma obowiązek zapewnić odpowiednie warunki do sprawnego przeprowadzenia czynności kontrolnych – od udostępnienia dokumentacji, ksiąg i innych materiałów, aż po umożliwienie utrwalenia stanu faktycznego.

SKONTAKTUJ SIĘ Z BIUREM RACHUNKOWYM CALCULER

Czynności sprawdzające a kontrola podatkowa – podstawowe różnice

Zacznijmy od wyjaśnienia, czym są czynności sprawdzające. Otóż jest to mniej sformalizowana forma nadzoru nad poprawnością rozliczeń podatkowych. Ich celem jest m.in. weryfikacja terminowości składania deklaracji oraz sprawdzenie zgodności dokumentów z deklaracjami. W przeciwieństwie do kontroli podatkowej, czynności sprawdzające nie wymagają specjalnego upoważnienia ani zawiadomienia podatnika, a także mogą być przeprowadzane wielokrotnie w ciągu roku.

Z kolei kontrola podatkowa jest bardziej rozbudowaną i sformalizowaną procedurą, która polega na kompleksowym sprawdzeniu wywiązywania się podatnika z jego obowiązków podatkowych. Wymaga ona specjalnego upoważnienia i zawiadomienia, a jej czas trwania jest ustawowo ograniczony. Przedsiębiorca nie może korygować deklaracji w trakcie trwania kontroli.

Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej

Otrzymanie zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli oznacza, że organ podatkowy zamierza przeprowadzić kontrolę w firmie. Zawiadomienie musi zawierać takie elementy jak:

• Oznaczenie organu kontrolującego
• Datę i miejsce wystawienia zawiadomienia
• Oznaczenie kontrolowanego podatnika
• Wskazanie zakresu kontroli
• Pouczenie o prawie złożenia korekty deklaracji
• Podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia

W przypadku gdy kontrola dotyczy np. zasadności zwrotu podatku VAT, organ podatkowy może odstąpić od zawiadomienia.

Jak się przygotować na kontrolę?

1. Przeanalizuj dokładnie zakres kontroli wskazany w zawiadomieniu.
2. Przygotuj wyłącznie dokumenty związane z zakresem kontroli.
3. Poinformuj pracowników odpowiedzialnych za kwestie finansowo-księgowe o planowanej kontroli.
4. Rozważ skorzystanie z pomocy doradcy podatkowego lub prawnika.
5. Sprawdź, czy możesz złożyć korektę deklaracji przed rozpoczęciem kontrola.
6. Przygotuj miejsce do pracy dla kontrolujących, jeśli kontrola będzie odbywać się w siedzibie firmy.

Pamiętaj, że masz od 7 do 30 dni na przygotowanie się do kontroli od momentu otrzymania zawiadomienia.

Nadużycia w kontrolach i czynnościach sprawdzających – na co zwrócić uwagę?

Podczas kontroli skarbowej mogą wystąpić sytuacje, które można uznać za nadużycia ze strony organu kontrolnego. Do takich sytuacji należy wykorzystywanie czynności sprawdzających do zbierania materiałów dowodowych typowych dla kontroli podatkowej, żądanie dokumentów niezwiązanych bezpośrednio z przedmiotem czynności, a także przedłużanie czynności sprawdzających ponad uzasadniony czas.

Niewłaściwe traktowanie podatnika, takie jak wywieranie presji psychicznej lub żądanie nieuzasadnionych wyjaśnień, również może stanowić nadużycie. Ponadto zdarzają się próby wymuszenia dostępu do informacji, które nie są objęte zakresem kontroli, brak formalnych wezwań pisemnych, które powinny być standardem w trakcie procedury, a także nadmierne i nieuzasadnione żądania udostępnienia dokumentacji finansowej dotyczącej wcześniejszych okresów rozliczeniowych, które nie są objęte bieżącą kontrolą.

W takich przypadkach poproś o wskazanie podstawy prawnej dla podejmowanych działań, złóż oficjalne wnioski o sprecyzowanie zakresu kontroli oraz udokumentuj przebieg kontroli skarbowej. Dobrze jest również korzystać z pomocy prawnika, który może ocenić, czy działania podejmowane przez organ kontrolny są zgodne z prawem i nie naruszają praw podatnika.

Pamiętaj, że zarówno w trakcie czynności sprawdzających, jak i podczas kontroli podatkowej masz prawo do:

• otrzymania formalnego, pisemnego wezwania z określeniem zakresu żądanych informacji i dokumentów.
• odmowy przekazania dokumentów wykraczających poza zakres czynności sprawdzających.
• zachowania poufności przekazywanych informacji.
• wniesienia sprzeciwu wobec przedłużających się czynności.

Jak ograniczyć ryzyko kontroli podatkowej?

Aby ograniczyć ryzyko przeprowadzenia kontroli z ramienia krajowej administracji skarbowej, warto dbać o prawidłowość i terminowość rozliczeń, a także na bieżąco monitorować zmiany w przepisach. Przedsiębiorcy powinni pamiętać, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości mogą być nałożone zobowiązania podatkowe.

Kontrola podatkowa może być stresującym wydarzeniem, ale znajomość procedur oraz praw i obowiązków z nią związanych może pomóc przedsiębiorcy zminimalizować ryzyko poważnych konsekwencji. Dlatego jeśli chcesz skutecznie przygotować się na kontrolę – wybierz Biuro Rachunkowe Calculer!

SKONTAKTUJ SIĘ Z BIUREM RACHUNKOWYM CALCULER