Zasiłek chorobowy ZUS – ile wynosi i jak go obliczyć?

Zasiłek chorobowy ZUS przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym i ma rekompensować utratę dochodu w czasie niezdolności do pracy. Ile wynosi i jak go poprawnie obliczyć? Sprawdź najważniejsze zasady obowiązujące w 2026 roku.

Czym jest zasiłek chorobowy z ZUS?

Zasiłek chorobowy to świadczenie pieniężne wypłacane przez płatnika składek lub ZUS w okresie niezdolności do pracy potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim. W praktyce oznacza to, że jego celem jest częściowe zastąpienie wynagrodzenia.

Kto wypłaca świadczenie? W pierwszych dniach choroby (do 33 dni w roku, a w przypadku osób po 50. roku życia do 14 dni) wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca. Po tym okresie świadczenie przejmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Prawo do zasiłku przysługuje w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, po spełnieniu warunków ubezpieczeniowych, w tym po upływie tzw. okresu wyczekiwania (czas nieprzerwanego ubezpieczenia, po którym nabywa się prawo do świadczeń).

Komu przysługuje prawo do zasiłku chorobowego?

Zasiłek chorobowy przysługuje nie tylko pracownikom etatowym. Otrzymać go mogą różne grupy ubezpieczonych, jeśli opłacają składkę chorobową.

Prawo do świadczenia mają przede wszystkim:

• pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę,
• osoby prowadzące działalność gospodarczą, które opłacają dobrowolne ubezpieczenie chorobowe,
• osoby zatrudnione na umowach cywilnoprawnych, jeśli zostały objęte ubezpieczeniem chorobowym.

Zasiłek należy się też osobom, których niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała dopiero po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, ale nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia. W przypadku choroby zakaźnej lub gruźlicy termin ten wynosi do 3 miesięcy.

Ile wynosi zasiłek chorobowy w 2026 roku?

Standardowa wysokość zasiłku chorobowego zależy od wymiaru wynagrodzenia i wynosi 80% jego podstawy z ostatnich 12 miesięcy przed chorobą, po odliczeniu składek ZUS. To najczęściej stosowana stawka w przypadku zwolnienia lekarskiego.

W niektórych sytuacjach przysługuje zasiłek chorobowy stanowiący 100% podstawy. Dotyczy on m.in. osób niezdolnych do pracy w okresie ciąży, po wypadku w drodze do pracy lub z pracy i poddających się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów.

W przypadku pobytu w szpitalu obowiązuje niższa stawka, wynosząca 70%.

Jak obliczyć zasiłek chorobowy?

Ustalenie podstawy wymiaru

Podstawą do wyliczenia zasiłku jest średnie wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy poprzedzających chorobę. Uwzględnia się składniki wynagrodzenia, takie jak premie czy dodatki, o ile podlegały składkom.

Nie wlicza się tu natomiast świadczeń jednorazowych lub tych, które nie są objęte składkami na ubezpieczenia społeczne.

Pomniejszenie o składki

Od ustalonej podstawy należy odjąć składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika. Jest to konieczne, ponieważ zasiłek obliczany jest od kwoty netto pomniejszonej o te obciążenia.

Wyliczenie dziennej stawki

Podstawę dzieli się przez 30 dni, niezależnie od faktycznej liczby dni w miesiącu. Następnie można już zastosować odpowiedni procent zasiłku, czyli 80%, 70% lub 100%.

Przykład obliczenia

Jeśli średnie wynagrodzenie wynosi 5 000 zł brutto, po odliczeniu składek otrzymujemy około 4 300 zł. Dzieląc tę kwotę przez 30 dni, uzyskujemy około 143 zł dziennie. Przy standardowym zasiłku 80% dzienna kwota wyniesie wtedy około 114 zł.

Zasiłek chorobowy a działalność gospodarcza

Warunki uzyskania zasiłku

Przedsiębiorca musi opłacać dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Prawo do zasiłku nabywa dopiero po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia, czyli tzw. okresu wyczekiwania.

Jak oblicza się zasiłek dla przedsiębiorcy?

Podstawa wymiaru zależy od zadeklarowanej kwoty, od której opłacane są składki ZUS. W przeciwieństwie do pracowników nie ma tu stałego wynagrodzenia, dlatego wysokość świadczenia zależy bezpośrednio od wybranej podstawy.

Jak długo można pobierać zasiłek chorobowy?

Zasiłek chorobowy można pobierać maksymalnie przez 182 dni. W szczególnych przypadkach, takich jak ciąża lub gruźlica, okres ten wydłuża się do 270 dni.

Po wyczerpaniu tego limitu możliwe jest ubieganie się o świadczenie rehabilitacyjne. Przysługuje ono osobom, które nadal są niezdolne do pracy, ale mają szansę na powrót do zdrowia.

Najczęstsze błędy przy obliczaniu zasiłku chorobowego

Błędy w obliczeniach mogą prowadzić do nieprawidłowej wysokości świadczenia. Najczęściej wynikają z braku znajomości zasad i obejmują:

• nieuwzględnienie wszystkich składników wynagrodzenia,
• błędne ustalenie podstawy wymiaru,
• zastosowanie niewłaściwego procentu zasiłku,
• pominięcie okresu wyczekiwania przy działalności gospodarczej.

Podsumowanie – jak poprawnie obliczyć zasiłek chorobowy?

Zasiłek chorobowy zależy od podstawy wymiaru, rodzaju zatrudnienia i sytuacji zdrowotnej. Aby obliczyć go prawidłowo, trzeba ustalić dobrze średnie wynagrodzenie i zastosować właściwe stawki procentowe.

Na ogół najwięcej wątpliwości w tym zakresie mają przedsiębiorcy i osoby z nieregularnymi dochodami. Jeśli chcesz mieć pewność, że świadczenie zostało obliczone poprawnie, skontaktuj się z biurem rachunkowym Calculer. Wyjaśnimy zagadnienie w przystępny sposób.